MONUMENTALNA LAMPA NAFTOWA ZE STOLIKIEM Z ZIELONEGO KAMIENIA

Europa Francja, koniec XIX wieku, około 1880–1900

Historyzm – neobarok i neorenesans

Efektowna, monumentalna lampa naftowa o niezwykle dekoracyjnej, wolnostojącej konstrukcji, pochodząca najprawdopodobniej z końca XIX wieku.

Przedmiot łączy funkcję reprezentacyjnej lampy salonowej z niewielkim, okrągłym stolikiem umieszczonym na wysokości kolumny. Tego rodzaju wielofunkcyjne wyposażenie oświetleniowe stanowiło charakterystyczny element zamożnych wnętrz mieszkalnych okresu historyzmu.

Lampa wyróżnia się bogactwem ornamentów, harmonijnymi proporcjami oraz efektownym zestawieniem złocistego metalu, ciemnej kolumny, zielonkawego kamienia i dekoracyjnego szkła.

KONSTRUKCJA I PODSTAWA

Całość wspiera się na trzech szeroko rozstawionych, bogato zdobionych nogach, zapewniających stabilność wysokiej konstrukcji.

Ażurowe elementy podstawy mają płynne, ornamentalne formy. Zdobione są motywami wijących się pędów, liści, wolut i stylizowanej roślinności. Ich dekoracja nawiązuje do estetyki neobaroku i neorenesansu.

Metalowe części mają złociste wykończenie i miejscową patynę. Materiałem może być mosiądz lub stop metali z elementami mosiężnymi; dokładny skład nie został potwierdzony badaniem.

Przez środek konstrukcji przebiega smukła, ciemna kolumna z pionowym żłobkowaniem, ujęta w ozdobne metalowe mocowania.

STOLIK Z KAMIENNYM BLATEM

W środkowej części lampy znajduje się okrągły stolik z jasnym, zielonkawym blatem kamiennym, na którego powierzchni widoczne jest naturalne, białe użylenie.

Wygląd kamienia odpowiada odmianom zielonego onyksu dekoracyjnego, jednak bez badania materiału nie można jednoznacznie potwierdzić jego rodzaju.

Blat osadzono w metalowej obręczy z bogatą dekoracją reliefową. Od spodu podtrzymują go ornamentalne wsporniki, harmonijnie połączone z konstrukcją podstawy.

Stolik stanowi integralny element kompozycji lampy i podkreśla jej reprezentacyjny charakter.

ZBIORNIK NAFTOWY I OPRAWA PALNIKA

Górną część lampy tworzy dekoracyjny, metalowy zbiornik naftowy o zaokrąglonej formie.

Jego powierzchnię zdobią wypukłe, stylizowane motywy roślinne oraz pasy ornamentów. Metal zachował szlachetną, ciemnozłocistą patynę, podkreślającą plastyczność dekoracji.

Zbiornik ujęty jest w ozdobne metalowe elementy i zwieńczony oprawą palnika naftowego.

SZKLANY KLOSZ

Lampę wieńczy kulisty klosz z barwionego szkła w ciepłym, bursztynowo-miodowym odcieniu. Klosz jest współczesny.

Na jego powierzchni znajdują się delikatne dekoracje kwiatowe, widoczne szczególnie przy odpowiednim oświetleniu.

Klosz jest dobrze dopasowany do oprawy palnika i harmonijnie współgra z formą lampy.

PALNIK – OZNACZENIA E.B.D., DANZIG

Lampa wyposażona jest w historyczny palnik naftowy z oznaczeniami:

E.B.D. – DANZIG

Oznaczenia wskazują na związek palnika z Gdańskiem.

Palnik został pozyskany osobno i odpowiednio dobrany podczas przywracania lampie konstrukcji naftowej. Nie jest zatem przedstawiany jako pierwotny palnik tego egzemplarza.

Oznaczenie palnika nie stanowi również podstawy do przypisania całej lampy konkretnemu gdańskiemu producentowi.

HISTORIA LAMPY I PRZEPROWADZONE PRACE

Lampa zachowała oryginalny zbiornik naftowy.

W pewnym okresie została przystosowana do zasilania elektrycznego. W późniejszym czasie usunięto instalację elektryczną i przywrócono lampie tradycyjną konstrukcję naftową.

Podczas tych prac zamontowano odpowiednio dobrany, historyczny palnik naftowy z oznaczeniami E.B.D., Danzig, oraz nowy knot.

Otwory wykonane podczas wcześniejszej elektryfikacji zostały zaślepione. Otwór w oryginalnym zbiorniku naftowym został naprawiony i szczelnie zamknięty.

W ten sposób przywrócono lampie jej dawny charakter i układ konstrukcyjny, zachowując zasadnicze historyczne elementy obiektu.

Ze względu na przebytą naprawę zbiornika oraz wymianę palnika nie należy traktować lampy jako egzemplarza zachowanego w całkowicie pierwotnej kompletacji.

DATOWANIE I POCHODZENIE

Europa, prawdopodobnie około 1880–1900 roku.

Datowanie opiera się na analizie formy konstrukcji, rodzaju dekoracji metalowych i stylistyki całego obiektu.

Bogata ornamentyka, trójnożna podstawa, żłobkowana kolumna i połączenie lampy ze stolikiem odpowiadają estetyce późnego historyzmu.

Dokładne miejsce wykonania oraz producent całej lampy pozostają nieustalone, jednak stylistycznie to prawdopodobnie francuska lampa..

STAN ZACHOWANIA

Stan zachowania odpowiada wiekowi przedmiotu oraz jego historii użytkowania.

Na metalowych elementach widoczne są naturalne ślady czasu, patyna i miejscowe przetarcia wykończenia.

Kamienny blat zachował charakterystyczne użylenie. Szklany klosz jest dobrze dopasowany do oprawy.

Lampa była wcześniej elektryfikowana, a następnie przywrócona do konstrukcji naftowej. Oryginalny zbiornik zachowano i naprawiono, a palnik wymieniono na odpowiednio dobrany egzemplarz historyczny. Knot jest nowy.

WYMIARY

Wysokość całkowita: 167 cm.

Średnica stolika: 40cm.

Rozstaw nóg ok. 45 cm.

Lampa jest ciężka , mosiądz i kamień nadają wagę lampie.

PODSUMOWANIE

Monumentalna lampa naftowa z końca XIX wieku, stanowiąca interesujący przykład reprezentacyjnego wyposażenia salonowego okresu historyzmu.

Na szczególną uwagę zasługują bogato ornamentowana, trójnożna konstrukcja, dekoracyjny metalowy zbiornik naftowy, elegancka żłobkowana kolumna, stolik z zielonkawym kamiennym blatem oraz harmonijnie dopasowany szklany klosz.

Obiekt o dużych walorach dekoracyjnych i kolekcjonerskich, przeznaczony do ekspozycji w stylowych wnętrzach, rezydencjach, salonach, bibliotekach lub kolekcjach dawnego oświetlenia.