Duży zabytkowy witraż figuralny – święty z nimbem – szkło malowane – prawdopodobnie ok. 1900
Okazały, dekoracyjny witraż figuralny o tematyce sakralnej, pochodzący najprawdopodobniej z przełomu XIX i XX wieku / początku XX wieku.
Centralnym elementem kompozycji jest malowane przedstawienie głowy brodatego świętego z nimbem, wykonane z dużą dbałością o modelunek twarzy, włosów i zarostu. Postać otacza intensywnie turkusowe szkło oraz rozbudowana kompozycja niewielkich rozet i dekoracyjnych medalionów połączonych liniami ołowianymi.
Całość ujęta jest w szeroką, symetryczną bordiurę z żółtego, bursztynowego i szarego szkła. Szczególnie efektownie prezentują się ręcznie malowane partie ornamentalne – stylizowane motywy roślinne, geometryczne fryzy oraz drobne dekoracje wykonane na powierzchni szkła.
Do wykonania zastosowano różne rodzaje szkła: barwione, fakturowane oraz malowane. Widoczne są charakterystyczne nierówności, pęcherzyki i zróżnicowanie powierzchni poszczególnych tafli. Partie figuralne i ornamentalne opracowano malarsko, z użyciem konturu i cieniowania.
Witraż był w przeszłości poddany pracom konserwatorskim i prawdopodobnie przeołowiony. Obecnie znajduje się w masywnej, wtórnej drewnianej ramie ekspozycyjnej.
Stan zachowania dobry, z naturalnymi śladami wieku i użytkowania. Widoczne miejscowe zarysowania oraz pęknięcie jednej z bocznych kwater szkła, bez istotnego wpływu na stabilność i ogólny odbiór kompozycji. Rama nosi ślady użytkowania.
Datowanie: ok. 1900–1920
Pochodzenie: Europa, prawdopodobnie Europa Zachodnia lub Środkowa
Technika: szkło barwione i fakturowane, szkło malowane, profile ołowiane
Wymiary witraża: ok. 116 × 79 cm
Wymiary z ramą: ok. 146 × 96 cm
Rama: drewniana, wtórna
Opis detali poniżej:
Najważniejsza jest twarz. Świetnie widać, że nie mamy prostego konturu namalowanego na kolorowym szkle. Modelunek powstał z kilku rodzajów malatury: ciemnego konturu, bardzo drobnego kreskowania, półtonów, rozjaśnień oraz miejscami niemal graficznego prowadzenia linii. Szczególnie włosy, broda, powieki i policzki są wykonane bardzo sprawnie. To jest rzemieślnicze malarstwo witrażowe wysokiej klasy, najpewniej utrwalane przez wypalanie.
Bardzo okazale wygląda również turkusowe szkło. Na jednym ze zdjęć widać jego nierówną, „żywą” strukturę — nie jest to płaska jednolita tafla. Podobnie zewnętrzne bezbarwne szkło ma wyraźną fakturę. Te materiały są zgodne z tradycyjnym warsztatem witrażowym przełomu XIX i XX wieku.
Ciekawe są też małe medaliony. Ten zielony element wygląda niemal jak stylizowana palma/rozeta, inne zawierają krzyże, gwiazdy i motywy kwiatowe. Nie są przypadkowymi „kamykami” dekoracyjnymi — tworzą przemyślany system ornamentacyjny. W połączeniu z zygzakową bordiurą i bocznym ornamentem daje to bardzo świadomie zaprojektowaną całość.
Jednocześnie na zbliżeniach profili widać lutowania i miejscowe ingerencje, ale nic, co na zdjęciach wyglądałoby na katastrofalną przebudowę całego witraża. Ołów jest miejscami bardzo równy i może być częściowo odnawiany. Przy starym witrażu to zupełnie normalne: podczas konserwacji często wymienia się lub wzmacnia siatkę ołowianą, zachowując historyczne szkła.
Stan
Na zdjęciach witraż prezentuje się zaskakująco dobrze. Nie widać rozległych pęknięć dużych tafli ani dużych braków. Małe szkło w rogu jest pęknięte , ale trzyma się i nie rusza w środku.
Drewniana rama jest prawdopodobnie wtórna albo przynajmniej później przystosowana do ekspozycji witraża.
